معرفی تاسواره ها – CubeSats

در این پست قصد معرفی نوع خاصی از فضاپیماها با نام تاسواره را داریم، در ابتدا لازم است بدانیم؛ تاسواره معادل فارسی مشخص شده برای واژه انگلیسی CubeSat می باشد.

ماهواره ها و فضاپیماها با قوانین خاصی دسته بندی می شود، یک گروه از فضاپیماها، کوچک‌ماهواره‌ها (SmallSats) هستند. که بسیار گسترده اند، بعضی از SmallSats ها را می‌توانیم در دستان خود نگه داریم اما بعضی دیگر در ابعاد یک اتوبوس هستند. این دسته از فضاپیماها خود به گروه های مختلفی از نظر وزن تقسیم بندی می‌شوند که عبارتند از:

  • مینی ماهواره‌ها (Minisatellite) با وزن ۱۰۰ تا ۱۸۰ کیلوگرم
  • میکرو ماهواره‌ها (Microsatellite) با وزن ۱۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم
  • نانو ماهواره‌ها (Nanosatellite) با وزن ۱ تا ۱۰ کیلوگرم
  • پیکو ماهواره‌ها (Picosatellite) با وزن ۰٫۰۱ تا ۱ کیلوگرم
  • فمتو ماهواره‌ها (Femtosatellite) با وزن ۰٫۰۱ تا ۰٫۰۰۱ کیلوگرم

عصر این نوع فضاپیماها با پرتاب فضاپیماهای پایونر ۱۰ و ۱۱ (Pioneer 10 & 11) در ماه مارس ۱۹۷۲ و آوریل ۱۹۷۳ آغاز شد. این ماموریت ها بعد از پرتاب فضاپیماهای ویجر ۱و ۲ (voyager 1 & 2) توسعه بیشتری پیدا کردند. و تا امروزه نیز اکثر سازه های ماهواره ای و فضاپیماها در همین گروه قرار گرفته‌اند.

 

اما تاسواره ها (CubeSats)،

تاسواره ها یک دسته خاص از نانو ماهواره‌ها هستند که از اندازه‌ها و استاندارهای مشخصی پیروی می کنند. اندازه استاندارد یک تاسواره با U1 که مخفف one unit می باشد تعریف می شود، U1 با ابعاد ۱۰*۱۰*۱۰ سانتی متری یکی از کوچکترین عضوهای خانواده تاسواره ها می باشد و دیگر اعضای این خانواده در اندازه‌ها U1.5 ، U2 ، U3 ، U6 و U12 تعریف می‌شوند، همچنین هر واحد (U1) دارای وزن تقریبی ۱٫۳۳ کیلوگرم می‌باشد.

ابعاد استاندارد تاسواره ها (CubeSats)
ابعاد استاندارد تاسواره ها (CubeSats)

 

این استاندارد توسط دانشگاه پلی تکنیک کالیفرنیا و دانشگاه استنفورد در سال ۱۹۹۹ ساخته و ارائه شده است، تا زمینه‌ برای آموزش ، آزمایش و اکتشاف در فضا (مدارهای نزدیک به مدار LEO ) را فراهم کند. توسعه تاسواره ها با ارتباط بین دولت، صنعت و دانشگاه می تواند کمک شگرفی در راستای توسعه فناوریهای کم هزینه فضایی کند، دلایل استفاده از این پلتفرم فضایی بسیار گسترده است، نظیر تست فناوریهای جدید یا استفاده در پروژه های با ریسک بالا از نظر هزینه. زیرا هزینه راه اندازی تاسواره ها بسیار پایین تر از دیگر فضاپیماها خواهد بود.

تاسواره نوع U3
تاسواره نوع U3

 

تاسواره ها معمولا بعد از انتقال به ایستگاه فضایی بین المللی در فضا رها می شوند و یا این که به عنوان یک جزء کوچک به فضاپیماهای بزرگتر متصل می شوند تا بعد از خارج شدن از جو زمین، در فضا رها شوند.

تاسواره چیست؟ Cubesat چیست؟
تاسواره (Cubesat) U1

جالب است بدانید که تا سال ۲۰۱۳ اکثر پروژه های مربوط به تاسواره ها توسط شرکتهای دولتی شکل می گرفتند اما از سال ۲۰۱۴ و با توسعه و در دسترس بودن فناوریهای مورد استفاده در تاسواره‌ها پروژه های آکادمیک و دانشگاهی در این عرصه از فناوری فضایی پیشتاز دیگر مراکز علمی و دولتی شدند. و هم اکنون نیز تا سال ۲۰۱۸ تعداد بسیار زیادی از تاسواره ها توسط همین مراکز ساخته و ماموریتی شده اند.

نمودار تعداد تاسواره های موفق، ناموفق و اماده پرتاب تا سال 2023
نمودار تعداد تاسواره های موفق، ناموفق و آماده پرتاب تا سال ۲۰۲۳

از تاسواره ها برای آزمایش‌های کوچکی مانند تصویر برداری از زمین، تست رادیوهای آماتور، راه اندازی و آزمایش فناوریهای کوچک فضایی، طیف سنجی امواج صوتی و … در خارج از جو زمین استفاده می‌شود.  همچنین برای کاهش هزینه آزمایشهای علمی که برای اثبات یک نظریه باید در فضا انجام شود نیز کاربرد فراوانی دارند، زیرا هزینه کم آنها می تواند ریسک‌های بالا را توجیه کند. همچنین تستهای مورد نیاز برای تحقیقات بیولوژیکی نیز به راحتی با این دسته از فضاپیماها قابل انجام است.

پایگاه های اینترنتی Nanosatellite و cubeSat لیست بیش از ۲۰۰۰ تاسواره از سال ۱۹۹۸ که برنامه ریزی یا پرتاب شده اند را در خود دارند.

اولین تاسواره هایی که به طور جدی در یک ماموریت بزرگ فضایی مخصوص سیاره های دیگر عملیاتی شده‌اند، متعلق به ماموریت Insight ناسا می باشند، در این ماموریت دو تاسواره با نام MarCO حضور دارند.

پیش تر در صفحه ویژه فضاپیمای InSight در مورد آنها بحث کرده بودیم.

ماموریت MarCO
ماموریت MarCO

 

ممکن است دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *